






 




      ,    .       ,        .

 






          .    :   -     ,          ,       -.    ,             - ,  .        ,        ,  ,      -    ,     .

 ,     1840- ,      ,   : ,   ,     : #c_1.

        (,    )     .           ,           ,   .               ,      ..     .

       ,  ,       .     1848     ,        :   .  ,      ,     ,    .

          ,                   1917  1991 .   ,  ,        ,   ,          .

         ,   ,  ,     :  ,     , ,   .       ,          ,      ,        ,    .



I

   

         .       ,      ,    ,       ,    . ,   (VII   ..),         ,        ,    ,    ,      .            ;    ,      ,     .

         .  ,      ,  ,        :

         ,     ,            ,                 ,     ?

      ,      ,      ,   ,       ,  ,    , ,   ,       ,    ,       ,          .

,  , ,        ,   ,  ,   ,    ,  ,      .  ,  ,       ,     :    ,   .

 ,   ,         ,   . ,    ,   ,           ,        .  ,      ,   ,      .    .    ,  , :   ,      ,            ,  . .   : ,    ?   : , .       ,       .

          .  . ,             ,      .   ,  ,        .       ,     ,   ,     .  ,  ,       .

          .      ,         ,       ,  ,      ,    ,       .            ,   ,    :          ?         ,  ,       .    ,       ,     ,  ; ,     .    ,     ,  : ,   ,  , ,   .

          , , ,   ,        : #c_2.    ,     1516     ,    ,           .     ,      ,       ,          ,                 .   ,        .    ,    ,     ,        :   ,        ,     ,         .

  ,            ,    ,   ,        ,        ,        .   ,        ,        ,            .     ,                 ,         ,    .             ,       ,     .

  ,       ,              .     ,            .      ,       (    , , 21:17),           ,       .            .              .  ,   ,   ,   -,    ,  ,            .

          ,   .    ,        ,  ;  ,      ,   .    ,      :  ,  ,    .  ,    ,    .

       ;       (1690)     .  ,  ( )       :        .   ,    ,   ,        ,              ,   .          , ,         ,       .         ,   ,        /      .     ,       1917 ,     ,           ,   ,     .

         ,         ,      ,  . ,    1775    Le Code de la Nature ( ), :

      ;  ,     ,   ,    , , , , , ;      ,  ,          ,  .

 ,           .

        ,      ,     ,  . ,      ,   ,   (),           .      ,       .   ,             ,     .   ,      ,  ,     ,    .      -,     ,     -   ,         .

        .         (1607), ,   ,   1825     .        ,   -    ,    ,    ,      .

         ,  ,      ,   ,  , .    ,    ,    ,      .

      ,  ,          ,        .         ,   1859    .          ,       .    ,            .       ,    ,          .         ,  ,     , :  ,       ,      .

          .   ,           ,        ,     . ,  ,    ,         .              ,  ,   ,          ,    .      ,         ,       .      :      ,     ,   .        ,  ?

     ,     ,          . (   , ,  ,        ,       .)    ,     .         ,     : ,   ,    ,   .     ,     ,  .   ,       .

           .           .         .     80  90           :           .    , ,   ,      .     ,             .

      .               .        ,    ,      ,      ,     .

       ,           .           .          ,          ,      ,    ,    ,        ,  .

            ,       ,   .        ,    .

       . ,     ,     ,                 .

       ;        ,    .        ,        .    ,              .

          , ,   ,     , 

     , ,    ,       , , ,   . ; , ,                   ,     ,  ,               ,   ,      .

 ,      ,    .

   ,       ,    ,          .        :    .           ,                       ,    .            , ,   .         .

,      ;  ,     ,         . ,    ,          .

        ,     ,      .           ,               ,     .    ,        .     .

         ,        .  ,        ,    .    .   , ,       ,   ,  ,    . ,  ,     .

     ,  ,      .   ,              ,   ,      ,    .  ,   ,       .   ,    ,    ,         .  ,       :         ,   ;      .         :

      ,         ,   , , , , ,         ,      ,  ,        .       ,       .         ,        .  .     .  [1 - 1. , , . I, . XXIV (.   . , , . 23) . 772773.].

        :  .

       .                     :     ,  ,   ;          [2 - 2. ,        (.   . , , . 1, , 1955), . 526.].  ,         ,       ;       .     ,     :

      ,   ,   ,   : #c_3.   visa-vis  (  ) .  , ,    [3 - 3.George Lukacs, History and Class Consciousness (Cambridge, Mass, 1971), 315.].

       .   ,      ,    .  ,   , ,          .  :

  ,                     ,    ,  ,    ,   ,    ,    ,   ,   , , ,   [4 - 4..   . ,   (, . 3, , 1955), . 32.].

,    ,     ,     ,       1864        .          .                     ,        .          ,        . -,           (   ),                    .     , ,        ,         . ,        ,     ,     ,        .

       :        ,   ,                .   1917          ,       .

 ,      ,                .

     ,  ,      ,   .    ,     ,      ,      ,    ,           ,   .      .

  ,      .      ,               .         .  ,          ,          ,     ,       .  ,    ,  ,  -      , ,     .   ,       ,       -         :      ,     .         ,   ,     ()  .     ,                .     , ,   ,   .

             :         ,    ,           ,       ,    .

       ,      .        ,                 1883 ,  ,    ,      ,     .                 .    .       , , ,  ,     .   .    ,          ,     .

    1876 ,    1889-,   .     ,       ( ,   ),       - .    ,   ,           .   ,    ,   1891 , ,        ,        :        .        ,        .

      .        , ,  ,          ,   .     :

         ,                .             ,       .

        ,       ,       .           ;    ,     .

          ,   -    .      ,      .   1890-    -   ,      ,      ,       .  -   , ,  ,            .        ,       .

 - ,      ,          . , ,    ,   ,        . (        1959 .)

      ,        ,     ,          .         .     ,      ,         ,    .          .   ,    ,       ,   - .     1907   (    .   . ),                ,         .   ,   1910 ,    ,   -    .

,          1914   .         .    ,   -,           ,         .     ,              ,       ,     .

         .    ,          .

         ,     ,   , .



II



  1709 ,               ,                 .

   ,     . -,  ,    ,    ,   ,  -,    ,  .  , ,   ,       ,            ,     .

           ,    .       ,         ,     .         ,       .      ,    ;     ,               .   ,    ,   ,       ,   .

  ,     .  ,    ,        ,  :     .       :  1916    89,1       [1 - 1.Naum Jasny, The Socialized Agriculture of the USSR (Stanford, 1949), 145146.].     ,  ,      : ,       ,       .             .   ,  ,       ,                .           1900-    ,   ,      .         .            ,        ,    ,                      ,       .      , ,     ,  ,     .  1905 ,            ,               .

                ;       .    ,            .  ,        ,    :      1830- ,       1860-.      ,        ,     ,   .   ,   ,   1906 ,     .   .   ,   ,            .  ,        ;    .    , ,         ,  ,    .     ,     ,       .     ,    :

   ,    , ,   ,   :  ,   ,    .

     ,               , ,   ,      .                   ,  .

       ,    ,    .     1854-55           .     ,              ,        .              .       ,      .

     ,      ,     .

   ,   , ,  ,      ,       .           :     ,     ,     .   ,   ,   ,  ,      ,  ,    ,      ,       .

    ,    ,     .

,      ,       . ,  ,   ,   ,           ,           .  ,           ,                     .    ,    ,     .

      1870-        ,         .     ,       ,    . ,             ,      .    , ,        .

   ,     .   ,     ,      ,      ,          .         .   1881       II, ,      .    .     :  ,     ,     ,   -   .

-     1890- .       ,         ,              ,    . -  ,           ,     ,    .  ,    ,    ,  ,   .

 -              1898 .  ,   , ,        ,    .   ,   ,   .      ,        -:     ;             ,          .       ,         .

 -      1903    .        ,     ,   ,      ,   .    ,        -      ,   .   ""         ,         ,       , ,  ,     .

  -   1870           ,          .          ,     , , ,      ,  .  1887    , ,            III.          .           :    ,       ,          .

     1887      .      ,    ,      .     ,      ,     ,     .        ,      ,         ,     .        ,     ,        .      ,          .  ,        .   ,   1891-92      , ,    ,          ,     ,          .          .      . ,     1890- ,    ,        .                ,                      .

 1891  , ,          ,    ,     -.      ,    .  -     ,   ,  ,     ,    .            ,           . , ,    ,        - .

   1896          .              ,  ,   ,    .       (18971900)         .       ,       ,   .      ,      ,       ,      ,    .         .     ,      -   ,         .

  ,     ,          ,  .         .  1902      ?       ,       .        ,         :   ,  ,       -.      ,     .       ,        ,      ,       : #c_4.    ,           ,     .

 1903      -              .      ,       ,      ,       . ,    ,        ,       .     ,      ,    ,   ,  ,      .

      -       .      ,     .         ,    ,    ,          .

       .  ,     ,      ,       .   ,                 , ,    ,   ,      .

              .       ,      ,       , , ,  ,        .    ,  ,    ,      .   ,    ,         .     ,    ,   ,      .    ,     , ,   ,   ,  ,    ,            ,            ,       .

    1900  1917     .  , ,        ,      -  ,     .                 .     ,   ,               .

              1905 .    ,     ,     .    -     :  1907         84 000;  ,      ,       1910     10 000    150- .     ,           (,   ).   ,      ,    .

   .  -,  ,   ,   ,   ,     .            .      .

  ,      :          .  ,     ,       .          ,     .         ,          .      , ,   ,       ,   ,    1919     .

          .      ,                     .            ,      ,          . -                  .

 ,         .   ,                 , :       ,     .      ,       .

  1914       ,          ,            .                      .       ,       ,        .

      ,   ,     .   ,       .  ,    II          .              : ,   ,      .       ,          ,    (   -   ).              (  ,      )    1916   .

 ,    1917      ,                 .         .          ;  ,     . ,   ,       .

,  ,       1917 .      ,  ,        ;        ,  . , ,      ,     ,     .  ,     15  .

         ,    .             .        ,      .           -    ,      ,       . -,  ,  ,   ,      .           .

      ,       , ,    ,      .      . ,  ,    ,    ,  ,          .           .         ,    . ,      ,    ,   .

    .   1917     .     ,      ,     ,         .             .

  ,          ,          ,    .               .        -    ,       . ,    ,   ,      ,  .                 .

           ,   :   ,       ,         .   1917        ,   ,         .          ,    ,        .    ,             ,     .

    ,          .       : -,     ,   ,       .           .  ,    ,  ,               ,   , . ,         ,     ,     .

     ,   , ,   ,     ,   ,       .       ,          .    ,            .           ,   ,      ,  .               23  24  1917 .      ,    .

  7 ,            .      ,          .   ,        ,   .    ,                 ,     ,   .    ,      ,    ,   ,              .     -   ,      ,       .

 ,        .  ,         :       ,    .              .

        ,   .              ,             .     ,            , ,       .              ,               ,      .            12            :      5,3       [2 - 2.Richard Pipes, A Concise History of the Russian Revolution (New York, 1995), 121n.].  ,           ,       .  ,       , ,  ,     .       ,       ,       .         .

  ,            .     ,     ,   ,  ,     ,     [3 - 3.. . ,   ,  41, . 383.].               .         ,  ,     ,      ,            .      (    )       .    ,      :                   ,          ,        .   ,        .

          .         .    24  ,    -       .     : ,           ,         .     ,     ,      ,   .  ,   -,    .     ,      ,  ,    ,      ,   .      ,    .

,           ,    1918       -      , ,   ,   .

      ,   ,    .     ,          ,          . ,   ,                    1917 .   ,  :       .   ,      ,    .

,    ,   ,    ,      .                ,    ,     ,   . ,    ,   ,       ,  .      ,    ,      .     ,     ,     .                     .

     1917  1920     .  ,         1918      ,   ,     ,      ( ) ,   ,      , ,  .                 ,            .     ,       1924      . ,    -,           -  .         ,    ,   ,   ,      .   ,   ,        .       .

  ,         . ,      .      :     ,   ,      ,   .        ,  ,         .

   ,   .

       ,     .   ,      ,   ,     .        ,     , ,    ,   ,  ,       ,     ,   .         ,        .    ,            ,     ,    ,   ,    , ,        ,    .  ,  ,   ,    ,   1921    ,     ,         1913 .  1928        4 .

  ,              ,   ,           .     ,          ,     ,    .

               .  ,          ,       ,     .        ,       ,        ;       ,       .       ,     ,   1922     ,       .

         ,                ,      -   .     :   ,           ,      , ,      .            ,        .              .

      ,    .      ,  ,   ,   ,  ,  .   ,  ,    .    ,       .

    .        .    ,   ,  ,   .            ,         ;  ,          ,  ,    .        . ,      ,  1923   ,        100      1917 .            .

    ,   ,      .      1920   18    1913-;     27 ,    2,4 .       1921   ;        [4 - 4.  ,  ,  II (, 1994), . 381382.].     ,       1917  1920 ,  ,       [5 - 5.. . ,      (, 1926), .166.].

            .  ,  -,      ,        1918 .        !,    ,    ,    ,   ,    , , ,   []  .       ,           .        .    : "      ?           !.    ,   :             쒒[6 - 6.Isaac Steinberg, In the Workshop of the Revolution (London, 1955), 145.].

         .

  , ,   ,      ,             ,               .        :             ,       .

 1918         ,           .     ,     ,   ,                  (),    .              .      ,      ,   .       ,  ,      . ,    ,   ,      .      ,     1918 ,       ,     ,     :

       ,    .      ,      ,          ,  ,                    ,    .     ,   ,         .          ,       .     !  ![7 - 7.. . ,   , . 37, . 3941.].

!         .     ,        .   .

1) ( ,   )   100  , , .

2)  .

3)    .

4)     .

 ,      , , , :      .    .

 .

P.S.   [8 - 8.. . ,  : 18911922 (, 1999), . 246.].

     ,  ,   ,   ,    ,  .       ,    ,  .      78,2    1913   48,2   1920-.

  1921   ,      ,   ,         ,  .   , -    ,   ,           .              .       .

          ,     .      ,     .   1921         (),        :                 .          .        ,     ,     ,  , ,    .

    ,       ,   ,  -     .  ,   5,2          ,     ,  ,       ;    25  .

      .  1928         1913  .

   ,     , ,       .     ,    1794   ,        .   : -,     ; -,        .    .


      ,     .       ,  ,          ,       .    :    ,        ,   [9 - 9. . . ,   (, 1996), . 40.          .].  ,   1920 ,       :

(  1917 )  ,       ,      [10 - 10. . . ,   ,  42, . 1.].

 ,   ,             ,           ,    ,     .

                .   1919      ,    .       ,         1919   ,         .      ,     .       , ,  ,   ,  .

 ,      ,    1920 .     ,      ,               .       ,       .

       ,    :      .  ,       ,  ,  .   ,       ,        .  1920   ,     ,   .                      .            .    ,      ,      .

         .      ,     ,  .

  ,        , ,  , .   ,    ,  .       ,      ,    ,   [11 - 11.Clara Zetkin , Reminiscences of Lenin (London, 1929), 20.].

 ,      , :            .          .

,    ,     ,   ,             .              ,      .     1921         .



III

   

     1922 ,     .       ,             .       :      ,  ,    ,        ,   .

     ,   .       ,     ,        .   1922      ""                 , !.    ,    ,    ,         ,            .

    .  1922 ,     ,  ,        :         ,       ,     .       :

    ,        ,  ,      ,   ( , )              .     [1 - 1.. . ,  , . 545.].

,   ,     ,     .

  1923     ,    .     .        .   ,          .      .    ,   ,         ,        . ,   ()        1919   (   )   ,    ,  ,  ,     ,    .

      ,  ,             . ,               ,      ,      ,  1929 ,  ,   1940      .       ,     .                   .

        ,    ,   ,            .            :   ,       ,   1921     .      :    ,        .        , , ,     ,    .     ,           .

      !      .      ,             ,    [2 - 2.  ,  .   .     1917     (, 1986), . 213.].

        ,  ,         ,    .


     1925 ,        .    ,    ,    .        ,     .           ,       .

  : -  ,        ,       -  ,        .     ,    , ,       ,          .    ,          ,       ,         .

      ,         ,           .   1927   ,   ,        .    () ,      .  ,            .

  ,   1929         ,          ,   ,  .        ,           1931        .  1932    ,   ,   .         :    3  6,4 .

,        ,     .    ,      ,   .      ,          .  1933         ,        (1926-27).   ,    ,  1933                   [3 - 3.Alec Nove, An Economic History of the USSR (London, 1988), 208.].

  ,        .  1931     ,   ,  ,            .  ,  ,        ,        ,   ,     ;  ,      .                .

       ,   ,   ,      ,         .

      ,        .          1929 .   ,         .  ,            ,    .           ,      ,        .

     .       ,  ,   ;              .     , ,      ,   .     ,           .

       ,   ,         ,        , ,   ,  .   ,  1930  1931            1 803 392 . ,  30  ,   ,     .     400 000      -      .[4 - 4. Nicholas Werth in Stephane Courtois, ed., The Black Book of Communism (Cambridge, Mass., 1999), 153, 155.]

     ,  ,          ,     ,     ,   ;     .                ,       ;   ,       ,    . ,     , .   ,     ,     :    1932                [: ] ,   ,   ,   .           125 000 ,   5 400    [5 - 5 Ibid., 162.].    ,     ,  ,  1935              ,                 .         (  ).     ,    ,     .

        ,  - ,   1861 , ,  ,   (,   )    .       ,       :  1935          247    ,  ,    [6 - 6. Nove, Economic History, 243.].

    ,    ,        .   ,  ,   ,    ,    .     ,    ,        .      ,     ,   1932-33       ,          ,         . ,         67  [7 - 7. Werth in Courtois, The Black Book of Communism, 159, 167.].    -   ,      ; ,      [8 - 8. M. B. Olcott in Russian Review, vol. XL, 2 (1981), 122, 136.].

            ;   ,        .   ,    :     ,      ,        ,     . ,           ,   -   .


 1934-35 ,    ,   ,    , ,   ,   . , .          .      .    ,   ,   ,       :        ,    [9 - 9. Hoy (Havana), February 24, 1963, cited in Theodore Draper, Castroism: Theory and Practice (New York, 1965), 217218.].    ,    .

 1934     ,   ,     ;         .                           ,      .      :                 ,       ,    .          ,          ,    .      ,           : ,      ,    .

     ,     ,  ,   ,       .            ,             1939 .  :

          (  ,  65- :     ,        ;    ,       ,   .   ,         ,    --     ,    ,  ,  ,      ,       .      ,       )         ,         ,             ,    ,  ,  ,    .

      ,         ,      ,    ,      ,     ,   .

 ( !),   !    .     .        ,  -     [10 - 10.  ,   (, 2000) . 265266.].

 ,      ,         .

      ,     .    ,  1937  1938 ,   ,   ,              ,     ,      ,      .   ,     ,     ,      .  ,       .          ,     ,      . , 2  1937      35 000 ,       ,   5 000  [11 - 11. Vladimir Naumov in William Taubman et al., eds., Nikita Khrushchev (New Haven, Conn., 2000), 90.].          70 000    [12 - 12.Sheila Fitzpatrick, Everyday Stalinism (New York, 1999), 127.].            ,     .

 ,      ,   ,   139       ,   XVII    1934 ,   70 [13 - 13. Bertram D. Wolfe, ed., Khrushchev and Stalin's Ghost (New York, 1957), 124.].    ,      ,     ,    ,            ,  ,         ,    ,     .                ,    .  ,  ,  , ,   ,  ,     ,      , 12  1938 .    5 000 ,          ,        ,    ,      [14 - 14. David Remnick, Lenin's Tomb (New York, 1993), 406.].

  ,         ,     ;        .          .            ,   -,      .

 1937-38      ,     .  1939  80,5        ,      [15 - 15. Michael Voslensky, Nomenklatura: The Soviet Ruling Class (Garden City, N.Y, 1984), 61.].          ,   ,      ,           .         -   .    ,   750 000 ,         1,5  ,           . ,   ,    ,      .       ,

    .   .        .     ,       ,     .          .    .        ,        .  ,        :    - ,     o[16 - 16. Remnick, Lenin's Tomb, 172173.].

  , ,      ,     .

     :      ,      ,      .      ,      .    :  1937-38  165 200        , 106 800    [17 - 17. The New York Times, August 15, 2000, p. A7.].       .

      .  ,  ,     1936-38     ,  -       .     ,      .

              .       ,      . ,  ,      ,   ,        ,      ,   ,        .  ,       , ,                ,     .     ,    .  ,   , ,          ,     ,  ,                  , , ,    .

    ,      (    ),  1937  1938 ,      ,         1 548 366 ,   681 692  .   1 000   .       [18 - 18. . . ,  :  , 19451991 (, 1998), . 140.]. ( :    1825  1910      3 932 .)  1941 ,      ,     2 350 000   1,4   [19 - 19. -   , 19231960 (, 1998), . 48.]. -    ,     ,      .                         ,         .

  ,   1932  1939    ,  ,             9-10  [20 - 20. Nove, Economic History, 180.].

      .      ,   .  ,    , :  .  ?.   .   ,  .      .

 -  ,              ,    ,   -,   ,     ,     ,   ,      ,       .      .  , 

    ,     .       ,     ,    ,    [21 - 21.  ,     (.   . , , . 7), . 80.].

  ,         ,          .

        ,              .            :

 , ,        ,        : , , ,   ,   ,        ,  homo sapiens,                            - ,        , , .    ,  ,         , ø, .       .

        ,   ?          ,      ,      .

         ,       :      ,   .         ,    ;              .         ,   1918        ,      .  1922      ,   .            .

  ,  1920-      .   ,  ,     ,  ,  ,   ,     ,    .  1930-   :      ,    ,      .               -  .          ,               .  ,   ,  .

     .        1932 ,  ,     ,     ,   ,     [22 - 22. Louis Fischer in Richard Crossman, ed., The God That Failed (New York, 1949), 205.].   ,  ,   ,     ,     :   .           ,     ,        ,             ,    ,      .  ,       .

    ,  .    ,        .  ,     ,  ,  ,         ,  ,       ,         .

       ,      .     :   , , , ,        1953 .     ,   .      ,  .        ,   ,     ,   .  ,        ,      ,    :

		  ,  , ,
		 ,   , .
		  
		   .
		     ,
		   .
		 ,  ,  ,
		     .
		      
		  ,   ,   ,   .
		    ,  [23 - 23. . ,     , (  , 1967), . 1, . 202.].

     ,     ,   ,         ,    ,   ,  .

        .  ,        .     ,     ,          ,  ,         ,    ,      .

 ,     ,   ,     (1917-22),    (1922-34),  (1934-54)   (1954-91).     ,           , , , .         .      ,          ,         .            ,     .


    ,           .         ,   ,       ,  .      . ,       ,                .     ,              [24 - 24. M. Gorki, Lenine et le Paysan Russe (Paris, 1924), 64.].

 , .        ,          ,     .   ,  ,           ,                ,       .  ,       .         ,    ,       ,        [25 - 25.Henry Picker, ed., Hitlers Tischgesprache im Fuhrerhauptquartier, 19411942 (Bonn, 1951), 133.].            .

 1934 ,     ,            .        ,   ,               ,            .          :   , ,          ,         ,       ,    .                     ,       ,    ,        .


    ,      ,   ,  ,  ,  ,    .  , ,    ,    ;        .     ,        ,  ,   ,   .    . , ,          ,   , ,  ,       .  ,   ,    .           ,           ,     57  58     ,           .      ,  ,          ,   .     ,  ,         .          ,     .      ,   ,      ,    .

          ,    .     ,      ,    : ,  ,        [26 - 26.     :   .  (, 1991), . 184.].      ,    ,   ,      .


    ,      1918    .   ,    ,       ,            .

     ,    ,     ,             .   1925   : ,           껅 , ,        .      ,   :    ,       ,   ,   .     ,       ⅻ[27 - 27. . . , . (, 1952), . 7, . 27  14.].

  ,     1920-   1933      ,    ,   ,       , ,     .           ,  ,   ,        ,      . (  -         .)

   ,   1932-33       ,      -      (. . 4.)  -   . ,  ,     ,       ,     .              1939    ,            . ,  ,      1914-18 ,        ,  ,    ,  .        ,    ,         ,  ,  ,       ,     , ,   ,    ,    :    .            .      .

  1940         ,        ,        ,   ,     .         ,     .   ,         ,    ,         ,           .

 ,          ,          ,            ,     .

  ,    .  ,     ,   :         ,      . ,   ,         .     ,    ,       ,  ,     ,   .         ,    ,   ,   ,   ,  ,   .   ,        ,  ,        ,       .      ,   ,    .    ,   ,          .     .      ,    ,    .  ,  ,      .      1941   616 000 ,         661 000.    ,        20  , 8,7      [28 - 28. John Erickson and David Dilks, eds., Barbarossa: The Axis and the Allies (Edinburgh, 1994), 261.].            (2,6 ).  5      ,    1,6  3,6       ,       .

     .              90  ,        ,      .      .

    ,   ,      25       ,        ,      ,   1949       .          .

         ,     :      1941          :    ,       [29 - 29. Leonard Schapiro in George Urban, ed., Stalinism (New York, 1982), 423.].    ,   ,  ,     .      ,              ,  .          .


       .  ,          ,          ,      ,         .   ,     .  1956        ,    ,  ,   ,   ,     .        :      ,      ,    ,   ,      ,   ,         .    ,        ,        .           :     ,  ,   ,    ,       ,    .

    , ,   ,     ,    :     ,        .

        ,       ,       .  1999          ,       I,   ,  , . (,    ,  .)

   ,     , ,    ,         .            .

       ,       :    ,       .   ,      .       .     ,       ,      .       .         ,        .     ,   ,      ,               .

        .  1970-          ,     , ,    .           ,      .              :       ,   ,     ,      ,       ,     .        ,      ,     1989     .            .           :        !. ,   ,      . ,    :         ,     ,   .

   ,        , ,   -     :             ,           ,   .     .              ,     ,      .

        :        .

   -    ,     ,         ,   .          ,        .        .     ,   ,        ,   ,       ,      .     1957       ,       ,         .                 ,  25  30 , ,   40   .  ,        ,        .    ,            ,        ;  ,       ,     .

                 ,       .        :      ,     ,   ,  ,   , ,  .          .      ,               ,      ,   -  .          , ,    ,       .


 1964    :         ,    ,   .     ,         ,          :     .

       .    ,       .     ,         ;       :   ,   ,    ,  . ,   ,         .     ,  :       ,     ,  ,  ,  , .         ,         ,   .    ,    ,    ,     ,  :   1980-            .   :          ,        .              ,           :       ( ) ,  .

 :  - ,     ,     .    ,   .      ,         ,    ;    ,         .     ,     ,    ,    .

  , ,         ,       -.          .        ,      ,     ,    .          ,    , , ,  ,    ,        ,          ,   .  ,    ,    .          , , ,     .

      ? !     ,         ,     ,        .    , , -, ,        ,      ,    , ,  ,   , .         ,    . -,  ,           ,   ,  . ,      , , ,  [30 - 30. Andrej Sinjawskij, Der Traum vom neuen Menschen oder die Sowjetzivilisation (Frankfurt, 1989), 262263.].

       .        :      ,    .        .

       ,   ,  .    ,         ,     ,           . ,    1980-     480 000 ,                  [31 - 31. Robert W. Pringle in International Journal of Intelligence and Counterintelligence, Summer 2000, 195.].        ,    ,     .

     ,        .  1956 ,    ,    ,     .     1968 ,      .    1970-        ,     ,     . ,       ,  ,        .      1981               .

  1980-       , ,   o    .         .      ,     .       , .

           ,     .   1985     .   ,    ,   :        -,        .     ,     .    ,  1985           .      ,      .   ,          ,   .  1988        ,     ,         .

  ,          .    : -   ,      ,    ,     .    ,   , .     . ,       , ,            :

   []            ,       ,  ,       [32 - 32. Markus Wolf, The Man Without a Face (London, 1997), 218219.].

 ,  ,   ,          .

    ,      ,    ,       .     1917         .       ,     ,     ,        .      .  1989    ,       ,          ,   . -        .         .   1991      ,    , ,         ,    ,        .           .       . ,     ,           .

     ,  ;          .                  .

     .        ,  ,           .  1980-        , ,        ,      .   ,    ,     ,    .



IV

   

          :      ,          ,            .            ,    1915          .  -    ,    ,   ,       ,   .  ,        ,          .

           ,     .       ,           ,         ,       ,  .      1918     ,        .      ,                      .       .                    .      ,  ,        .      ,  ,       .                   ,   .

     1918        - .           ,          ,   ,      ,     ;     1930-     .             .        .    -,  -,      ,  ,       ,        ,    .   1919 ,        , - ,    ,     . ,  ,        ,    :

   ,       .  , ,   ,    ,  ,              ,      .

 1921 , ,     ,       ;      .     .  ,    ,   ,       ;      1933 .

         :    .  1920-               ,         ,      .      :     ,       ,      .  ,     ,     ,        ,       .

         ,    ,             .

   ,       ,       1919 ,     ,  1920-,     ,      .   :  ,    ,    , ,          , ,   ,   .     (1920)   ,      . ,    ,     .   [1 - 1. Jane Degras, ed., The Communist International, 19191943: Documents, vol. I, (London, 1956), 128.].    ,       ,  :

   . , ,     ,        .   ,       ,  ,    .   .    .   ,           [2 - 2.. . ,  , . 357.].

    ,                   .

  ,       .     1917 ,           ,    ,    ;        ,         .

    1920          ,            ,  ,     .       ,         ,        .  1920    ,                 ,    .                   .       ,   ,        , ,  , ,  [3 - 3.. . ,   , . 41, . 38.].   -                .   ,          .

          .     :

2. ,    ,      ;

3.      ,             ;

14. ,     ,             ;

21. ,     ,   ,    [4 - 4. Degras, The Communist International, vol. 1, 166172.].

 ,    ,    ,  14  ,               ,     .

   ,            ,       .      .   ,     ,    . -,    ,        ,   ,           ,  ,    ,   . -,          ,      ( ,   ),       .    ,      ,     , ,   .         -  ,    ,    ,          ,      .

      .    1920          : -,   .       ,   -,    -      .            -.        1932  -   7  ,    6 ,        ,  .     221   196  .   ,                .  ,      -         .

 1930- ,         ,    ,         ,          :    .  ,   , ,   ,      ,      .    ,     ,   ,             ,    .    ,    ,      , ,           (,   ).              .

    ,   , , ,     ,      :     ,        ,          ,      .   ʸ,        1932        (     1938 ),    ,    ,         ,       :

    ,   ,     ,   ,   .       ,   1932          [5 - 5.Arthur Koestler, The Invisible Writing (New York, 1954), 53.].

ʸ        :

,    ,     ,    ,           ,     ,   ,        .      ,                          ,      ,    ,      [6 - 6. In Crossman, ed., The God That Fatted, 23.].

     ,   ,      ,        ,   , ,    ,   .      ,  ,     ,    ,      ,   .         ,   1919          :   ,   .

,       ,     ,   ,     . ,   ,   ,   :   ,   .     .    .      .

      ,   ,         .        ,   1932     .       ,     .     ,    ,    .  1935 ,    ,     ,      ,  ? (  1941     ).     ,        ,          ,         ,        ,    .  ,       ,    ;  ,  ,    ,   ,   ,       -.  ,        ,    ,   ,     .                  1200        .

 1942              ,  ,     1936 ,         .

          ,            .         ,                  ,          .    ,       ,    ʸ,         .

, ,       . ,                ,  : ,   .   ,     ,    ,   .

 ,   ,     1920      .          : ,    ,  ,              .           .       . ,     ,   :       ,    .  ,        ,  ,     .

   ,            ,      .     ,   ;        .      1936 ,         .           л.      ,       ,    ,            .   ,  ,       ,   .   

 ,     ,        .     ,       ,   ,                .         ,     ,   ,    . ,        ,          ,   .

       ,      ;        ,  ,     ,      .      л,    ,     :      .

 ,    ,  -,        .  ,       ,             -  .     1923  ,        

       ,     .        ,      ,        .

   ,           ,                . ,  ,        , ,      .       ,  ,       .  1920  -   ,       :

       .  ,          .        .            [7 - 7.The Times (London), February 11, 1920, p. 9.].

,   ,   ,     ,      ,     []         .

         .              ,      ,  ,   ,       .    ,     30- ,         .          (),           .


     ,        .     ,        ,          ,     , ,    ,      ,      ,   .   ,           ,        ,      ,      ,       .                ,     .

       ,        .        ,     .

 ,     ,          ,    .                  .     ,     ,       ,    ,       ,       .       :   ,    ,  .   ,         :     ,     ,           [8 - 8.. . ,   , . 49, . 15; . 38, . 139.].   ,                      .

        .        ,         ,         .   ,       1932-33 ,    ,     .        ,        .      ,       ,       1945 ,   ,  ,   ,         .  ,     ,      ,     ,  -    .

        ,      ,      1933 .      , ,          .             (),         .        ,      ,    ,   .         ,    .

              ,           ,    .    ,  ,         -    .          .    .      . ,

     ,    ,     .                 [9 - 9.Carl J. Friedrich, ed., Totalitarianism: Proceedings of a Conference Held at the American Academy of Arts and Sciences (Cambridge, Mass., 1954), 49.].

, ,    ,    ,      .      ,    :                     .        .

    ,      .      ,  ,       :

             ,      .           ,     ,        ,        .       -     , ,     ,         ,            ;        .            :   ,              :            [10 - 10. Hans Buchheim, Totalitarian Rule (Middletown, Conn., 1968), 3839.].

           ,    ,      :       ,         .          1921 ,      .   -,  :

     ,    .   ,       ,     ,    :     ,    ,      [11 - 11. Benito Mussolini, Opera omnia, vol XVII (Firenze, 1955), 295.].

      ,          .       .           ,           , ,  - ,   ,     .


  ,   1930- .           ,     ,        .   ,     ,      ,   .  1935 ,   ,  ,    ,         ,         ,      ,  .    ,    (1936-37)   (1936-39)          .

  ,        ,  -    1939 ,       .

  ,    ,         ,    ,        .        ,            ,          [12 - 12. Picker, ed., Hitlers Tischgesprache, 133.].  ,   ,          ,            -, :    ,  .   ,    [13 - 13. The New York Times, August 11, 1990, p. A2.].


  ,     ,      ,      .            ,   ,    .   -               .   1948 ,    ,   ,         ,       . , , ,  ,   ,   , ,   ,       ,    ,    .        .

           ,       .          ,       ,       .       ,     ,    ,             :    ,   .

          ,        .    1945-46 ,           1925        .         .      , ,  ,         .  1947              ,              ( 1947 ),       (- 1947 ),         .   1949      ,                (    ). ,       . -    ,        . .          1950        ,       ,            ( 1955 ).          .    .

        .          ;       .  ,  ,    ,   ,      :           ,          .    ,   ,    ,          . -                ;  17       :        .      ,    ,                .

    - ,  ,       ,         ,   ,      .        1992 ,      , :

    .  ,    ,    ,   , .  ,    [14 - 14. Ibid., June 18, 1992, p. A18.].

, ,   ,        ,       .


    ,   ,          ;        :  , , .    ,    1970- ,     -   (  ,      ),    ,        .     ,          ,     .       .

  ,    ,      ,       ,          -  .                 .        ,   70-    .

      ,     ,     ,   .         .   1950-60      .    :    ,          ,     ,     .

                 . ,      ,   ,    ,     .  ,     ,     1976    :

,   ,         , ,     ,  ,    ,    ,  ,   ,  ,  ,                   .

   ,         .         :                ,    .

   .  1980-          .            1978-79 ,     30,4  20,6  .            : 0,05     0,3    [15 - 15. David Childs, ed., The Changing Face of Western Communism (London, 1980), 276.].    .

          .                .      . ,   ,     ,       .           .

   :       ,     ,        .             .



V

 

  ,        ,  ,    ,       ,      1917 .           [1 - 1.Courtois in The Black Book of Communism, 754.].



 ,    ,   ,          :      (   ),   ,    ,  ,    (       ,     ),     ( ,    )      1917 .        ,          .      .

  -   :

1)  ,  ,         ;

2)          ;

3)              ;

4)   .       , ,    ,        .      ,         .

  ,     .     :        .     ,   - ,        .    ,         ,      ,           -.   ,  ,      ,                 .    ,       , ,   ,          ,      [2 - 2.Francois Ponchaud in Karl D. Jackson, ed., Cambodia 19751978: Rendezvous with Death (Princeton, 1989), 152.].  ,   ,   ,     ,    .

      .           ,       -        . (  , ,   ,    ). , ,       ,         , ,        ,     . ( , ,   ).

      ,      ,    .     ,          .        ,    ,  ,            ,        .

   ,      . .  ,                .            (1916-17),   ,          ,          .              .

        ,   , ,              , ,   -    .   ,       ,    ,              ,    : 1)           ,    ; 2)             (, )    .

            ,         ,    .     ,      ,    - ,   ,   ,           .

       :      ,    ,    .

 1918-19        ,   ,       .       ,   - ().  1920          .    ,   1921-      ,         .   ,        .       ,             ,    . ,     1920 , :

  ;    ;                     [4 - 4.Leszek Kolakowski, Main Currents of Marxism, vol. III (Oxford, 1978), 495, 521.].

,   ,           ,          .     ,       ,       ;        .

   ,           .     ,      .           .     :     ,      .  ,   ( ),    1911-12 ,   ,          .    , ,   ,    ,          .      ,      ,      ,   ,   ,   .

 ,      1920- ,              .   ,      1921          , ,     , ,   1923          .   ,    ,         .            .    , ,  ,     1925 ,    ,        .   1927-           .

                   .   ,  1928     VI       .                      . ,      ,      ,     ,     . ,     ,   1953 ,      .        ,   ,    .  1948            -    , ,    ;    .      ( ),   1954          .                     .

 ,   1949-    ,            . -         ,    ,       .      ,         :      ,    .        .

  1927   , ,        ,     .  ,    ,    ,        ,    .  1931        .  , ,            .   ,          ,    ;    ,    , ,   .         ,    ,        .          ,        1948         . ,          ,          .     ,     ,     ,    .

   ,       .           ,                   .        ,         .  1959          ,    -       .            .

      .       ,  ,    ,    ,          ,     .            .         ,         :  ,  ,    (      ),   ,    .     , ,     ,    [5 - 5..   . ,   (, . 3, , 1955), . 25.],            .   ,  ,    :  ,     ,      .     ,   - . ,     ,     ;  ,     .      ,             .     :   ,    ,    ,    ,         .

        .              ,            ,         .      ,  ,              .   ,       .    ,      ,    ,   .   . (       ,      )[6 - 6.Quotations from Chairman Mao Tse-tung (New York, 1968), 3233.].

,     ,          .      ,    ,     .  ,      [7 - 7. Ibid., 77.].        1968        ,    ,        .     :

       ,   ,            ;      2700      [8 - 8.Stuart Schram, Mao Tse-tung (Harmondsworth, U.K., 1966), 291.].

   ,      ,    ,          .

         ,    ,   1969      - ,   ,        .   ,        ,     ,    1920-    ,    .  1956   ,   ,  ,    ,         ,   .  1956       ,  ,   ,       -.          ,   ,   .      ,        ,   ,    ,      .   1945 ,      ,               ,        ,     ,   . ,      ,           ,  ,  ,         .        .     ,     1966 :       .  , ,        ,         [9 - 9. Donald S. Zagoria, The Sino-Soviet Conflict, 19561961 (New York, 1964), 385.]. -        .  ,            ,          ,           .            ,     .        ,        ,     ,       ,                .    :      ,     ,       .    ,         .        ,           , ,             .              ,    ,          .

     ,         ,  1950-     ,      ,             .          ,  ,   .     ,        ,              ,      .      ,       ;              .                 :                       .

 1956             ,     , ,    .      .            ,        .       ,       .          .         .          ,          .      ,    .

  ,         .       ,   ,          .     ,     ,           ,     ,     ,      ,   ,  ,      .   - ,     ,     .

        ,        .      . -,    ,        , ,   ,       ,     ,        .    ,             .    ,    ,    ,    . , ,         .   ,      ,            .

    ,       .         ,         .    .      ,      ,  ,   ,    ,         ,           : #c_5.              ,     ,    .        ,      ,        ,    ,      ,            .

      ,    ,        .  ,    ,      ,   ,    ,    ,      .           .

     ,      1958    .    ,              ,  ,              .       ,       ,           .         ,     ,      (           ).  ,     tabula rasa:

    , 600-       .  ,   ,      .     ,      .     ,      ,            ,      [10 - 10.Quotations from Chairman Mao Tse-tung, 1920.].

    ,      .

,   - ,     :      ,        ;         .  , ,        ,           ,    .

     ,      .  ,      .          ,   , ,   , 30     ,        [11 - 11. Jasper Becker, Hungry Ghosts: China's Secret Famine (London, 1996), p. 11.].     ,      .        ,   1966   ,        ,         , ,   ,       ,     .             ,     ,       ,        .    ,  ,        ,    ,      .     ,     ,      ,  ,         .      ,   ,      .       .     ,    ,    .         .              1976 .   ,        ,       .

   ,          ,     ,    ,            .

 ,  ,     .  1979          ,    .    ,       ,     , ,  ,            .

         ,   .   ,      ,  ,         ,          ,       .   ,      ,  ,   -     ,         .

        -,         (1975-78)          ,   ,     .            ,   ,        .        ,        .         ,      ,               .      .

       ,        ,         -        ( ,  .  , ,     ,   ).        -        ,            .   ,       - ,     ,      ,       .       , ,  , ,    ,   ,    .

     1975 ,              .         ,   ,          ,    ,          .        ,        .          ,   -,        (2,5  )    . ,     ,    ,      .       .   ,   60  ,    ,      ,    .      .

  .    ,         ,           ,      ,           :       ,  , , ,      . ,    ,          ,      ,   ,     ,      .        .    ,   ,     ,    .   ,   ,    ,     ,     ,    ,   ,  .  ,     ,   . ,    ,    ,    .

      ,        .     ,    ,   ,       ,        ,     .       ,   ,   1978-79 ,    ,   .

           ,     .    ,    ,     ,         .           . ,    

      ,          .    ,          .  ( )  ,   ,   [12 - 12. Kenneth M. Quinn in Jackson, Cambodia, 238.].

  ,     .

    .    ,          7,3  ;  1978 ,    ,    5,8 .              8 [13 - 13.Jackson, Cambodia, 3 and 150.].  ,          ,      .         .          ,  ,            : #c_6.[14 - 14.Charles M. Twining in Jackson , Cambodia, 110.]

 ,           ,           .     , ,  ,     ,     .

       1970-73     ,          .

 1960-     ,           . ,  ,       ,         .       .     ,      , ,     ,  ,    .       ,      1970   37 .

           .    (36,3 )   , ,        ,    .   , ,  34,9  .         ,        .           ,      ,         .        .       ,       .

         ,  ,   ,          .       -,  -.   -,       ,     ,      ,      ,     .  ,          ,          .    , ,         .      ,  ,           ,   ,      .

 ,              ,    ,     ,       .      ,    .           .     ,        .      ,         .     ,      ,     ,      ,     :             ,    300   .

        .     ,          .       ,       .    :           .

     .          ,            .         700              .                   .     , ,        ,  -   ,         .      .  ,     .

  1973    81   45  ,    ,    ,          .  ,   ,        .                    .                     : #c_7.    ,        .

                    ,         .    ,    , ,  ,  ,    [15 - 15.Draper, Castroism, 4849.].

  , -     ,    .           (     ,   );           .   ,      : , ,    ,       ,     ,  .  , ,               : #c_8.

     ,         ,   1952   ,               (1933-44).  ,        ,       .     , ,   ,    :  ,       ,    . -      .  ,        ,      1940 ,    .

 , ,      -  ,   .    ,     ,   ,   1960    ,        .  ,   ,        . , , ,              ,        ,   ,    1961      .          ( 1961 )      ( 1962 ),   ,         ,       .      ,         ,        [16 - 16. Sergei Khrushchev, Nikita Khrushchev (University Park, Pa., 2000), 627.].         ,          ,       ,    .    ,  ,              10  .       .

          ,        ;                  .         1967      ()         .

       .              ,   ,         .      .

,       ,      ,         .          ,  ,          ,    .     :                .

        ,        ,    .      :   ,     ,     , , , .        ,           ,     .

   ,    ,  ,     ,   - ,          .        .

 ,                  ,   .   ,   .       ,    ,         .      .         ,           ,       .  1992           , ,         .  ,   1999     1,7   ,            -    ,  [17 - 17. Silvana Paternostro in The New Republic, July 1017, 2000, 20.].

         ,   ,      ,   ,      ,   ,      .    ,        ,     ,   :                    .

            ,     1974  1991        .    ,     ,      ,    1974         .     ,          .     ,        ,    .     ,         .   1975-            ,    .

 1976       :           -.        ,       .  ,        ,    ,      ,    ,     .  1977 ,          ,      ,  ,         .           .        ,       .

  ,     ,    ,   1984-85  ,       .       1989     ;  1991 ,   ,     .     ,      .    ,        -   [18 - 18. Peter Woodward, The Horn of Africa (London and New York, 1996), 99.].

, ,      -,    ,     ,      .

 1970-  1980-    ,       ,   ,         -,   ,         .

       ,     .              ,                 .            .   1992        ,  .

    ,  , ,     ,       (         ),   ,      .   ,   1964 ,       120          .

 ,    ,       ,        ,   ,    .       ,   : , ,     -  .     ,    ,        lider maxim,                   .   ,          ,                .



VI

 

    () [1 - 1.Kolakowski, Main Currents, vol. III, 523.].


     ,    ,   :       ,  ,  ,     ?      .     ,     ,     .

  ,   1917      ,   ,    ,       .     ,    .     .   ,     ,            ,  , ,  ,        :   ,      .               ,    ,    ,   .

      ,   ,    ,       .   1991         :  ,          ,   ,          .    ,        ,          .  ,        ,   ,                   .   ,        .        ,    .    ,    . ,   ,     ,  ,        .          .

    ,   ,    ,              .    ,  ,      ,       ,   ,    .  ,                 .  ,       ,         .

             , , ,       ,           , ,    ,       .         ,   ,   ,        .    ,       ,  ,    ,  -  ,   ,      .  , ,       ,             ,    ,  ,        .   ,         .      1920  , ,   ,      :

  ,    ,        .        ,  .    .   .     [2 - 2.Mussolini, Opera omnia, vol. XV (Firenze, 1954), 93.].

             .     ,   ,      ,       .       ,  ,       ,  ,     ,     .

 ,  -    :        , , ,   ,        .      ;        ,      ,   .

 ,   ,    ,       ,   , . , ,    ,  ,  ,   , ,       ,    .    ,            ,         . -,      ,     .

  ,       ,      ,        .             , ,     ,      ,  ,       .          ,        .                 ,      ,   .  ,     .  ,        .             ,        .

 ,              .      ,       .          .        .   ,   ,        .

       .      ,     ,                ,   ,     ,      .           .  ,   1990  -      ,        ,     .

          ,     ,            ,   .           ,      ,     .     .  , ,   ,        ,   ,   ,       ,       .    ,            .              ,       .       ,     ,           .

           ,      ,    .               ,     .      ,  ,    ;          ,   .       1990-      ,  ;   ,    1990-          .      88     8   ,        48,9   70,4   .        900 ,     13 700.

       ,      ,      .    , ,     , ,  ,      .             ,     .          :  ,     ,      .  :   ,   ,  :   ,   .


                        .      ,  ,       .  ,             .   ,       ,      ,     ,   ,   -   .

      .          .     ,    ,         :    , !,   1848        ,   ,      .

   .         ,         .    ,    ,    .      1914 , ,   ,    ,    ,        .        1920 ,             A,   ,     .     .

         .   ,        ,     ,          .     ,      .           ,               ,   ,      ,       .     ,      ,          ,     .           (),     ,       .

 ,          ,   ,        , ,    ;      ,             .  :        ,   ,     ,     ,     -  ,      .     ,   :   .

 ,   ,    ,       .  , ,         ,    ,       .        ,     ,  ,  , , ,           .  ,             ,          .

 ,            ,    ; -,     ,       ,    ,         ,  -,      ,         ,       ,    ,   ,       .   ,    ,   1990    ,   ,      .

-   ,    ,    ,    ,    .

   ,   ,  ,              .      ,       .        ,    .           ,               .        ,      ,        .      ,               ,     ,             .          .

      ,    ,      .      ,     ,     .   ,     ,  ,           .       .

        ,       , ,   -.   ,      ,    ,  ,          ,   ,  .

, ,                      ,         .          ,  ,                ,       .          .      ,                   -    .      ,     .

  ,         -. ,             ,     ,    ,    , , ,    .            ;       ,   ,           . ,   ,    ,     ,      ,       . ,      1922 , ,   0,6           6,4       .         ,  92,7       ,      (4,7       ).        ,   1921      ,     .         .   ,       ,       ,          .        .      ,        :    ,         .

,   1991      ,    ,                     .      ,     - .

   ,          ,        1953  1964     ,    .   ,   ,

       ,      ,      ,         .  ,      -   [3 - 3.Sergei Khrushchev, Nikita Khrushchev, 701.].

                   ,   ,           ?

   ,     ,         .             ,     !  1917-        ,    ,         .  1921-              .      ,           .  1930-        ,          -.       .  ,         ,        .      .      ,    ,     ,         :     .

       ,     .     -        85-100  ,   50        .       ,   , ,  , ,   ,   .  -  ,      ,        .

   .        ,        ,              .          :  ,          . ,     .  ,      , ,    .

 ,      ,     ,        .         ,   ,     ,     ,        (   );    .     ,      .      ,           .      ,       , ,  ,   .             .

     ;     .       .  ,                   ,         ,       .          ,          ,       .

 ,      ,     .     ,         ,     . , ,      ,         ,            .   - ,              .          ,   :             .







comments





1

      .        : ,  ,            ;    ,  ,      ,          .      ,   . ,     ,       -  ,      ,       . .: Andrzej Walicki, Marxism and the Leap to the Kingdom of Freedom (Stanford, 1995), . 93.



2

   ,   ,     ,     ,    :         ,  .



3

  ,    .    ,   ,             (,   )  ,    .    :       .



4

 ,   1919   ,          -,        .



5

           .        ,                     ,        .       .



6

  ,         ,    ,   196973   ,      . , , ,    ,   ,         .



7

 ,       ,        .             1970 ,    ,  ,      .          ,   ,  ,     .      . .    James R. Whelan, Out of the Ashes, Washington, DC, 1989, . . 10271048.



8

 ,                  ,        ,      .    ,                .        ,     - , ,     .   ,    ,   ,     ,       .



notes





1

1. , , . I, . XXIV (.   . , , . 23) . 772773.



2

2. ,        (.   . , , . 1, , 1955), . 526.



3

3.George Lukacs, History and Class Consciousness (Cambridge, Mass, 1971), 315.



4

4..   . ,   (, . 3, , 1955), . 32.



1

1.Naum Jasny, The Socialized Agriculture of the USSR (Stanford, 1949), 145146.



2

2.Richard Pipes, A Concise History of the Russian Revolution (New York, 1995), 121n.



3

3.. . ,   ,  41, . 383.



4

4.  ,  ,  II (, 1994), . 381382.



5

5.. . ,      (, 1926), .166.



6

6.Isaac Steinberg, In the Workshop of the Revolution (London, 1955), 145.



7

7.. . ,   , . 37, . 3941.



8

8.. . ,  : 18911922 (, 1999), . 246.



9

9. . . ,   (, 1996), . 40.          .



10

10. . . ,   ,  42, . 1.



11

11.Clara Zetkin , Reminiscences of Lenin (London, 1929), 20.



1

1.. . ,  , . 545.



2

2.  ,  .   .     1917     (, 1986), . 213.



3

3.Alec Nove, An Economic History of the USSR (London, 1988), 208.



4

4. Nicholas Werth in Stephane Courtois, ed., The Black Book of Communism (Cambridge, Mass., 1999), 153, 155.



5

5 Ibid., 162.



6

6. Nove, Economic History, 243.



7

7. Werth in Courtois, The Black Book of Communism, 159, 167.



8

8. M. B. Olcott in Russian Review, vol. XL, 2 (1981), 122, 136.



9

9. Hoy (Havana), February 24, 1963, cited in Theodore Draper, Castroism: Theory and Practice (New York, 1965), 217218.



10

10.  ,   (, 2000) . 265266.



11

11. Vladimir Naumov in William Taubman et al., eds., Nikita Khrushchev (New Haven, Conn., 2000), 90.



12

12.Sheila Fitzpatrick, Everyday Stalinism (New York, 1999), 127.



13

13. Bertram D. Wolfe, ed., Khrushchev and Stalin's Ghost (New York, 1957), 124.



14

14. David Remnick, Lenin's Tomb (New York, 1993), 406.



15

15. Michael Voslensky, Nomenklatura: The Soviet Ruling Class (Garden City, N.Y, 1984), 61.



16

16. Remnick, Lenin's Tomb, 172173.



17

17. The New York Times, August 15, 2000, p. A7.



18

18. . . ,  :  , 19451991 (, 1998), . 140.



19

19. -   , 19231960 (, 1998), . 48.



20

20. Nove, Economic History, 180.



21

21.  ,     (.   . , , . 7), . 80.



22

22. Louis Fischer in Richard Crossman, ed., The God That Failed (New York, 1949), 205.



23

23. . ,     , (  , 1967), . 1, . 202.



24

24. M. Gorki, Lenine et le Paysan Russe (Paris, 1924), 64.



25

25.Henry Picker, ed., Hitlers Tischgesprache im Fuhrerhauptquartier, 19411942 (Bonn, 1951), 133.



26

26.     :   .  (, 1991), . 184.



27

27. . . , . (, 1952), . 7, . 27  14.



28

28. John Erickson and David Dilks, eds., Barbarossa: The Axis and the Allies (Edinburgh, 1994), 261.



29

29. Leonard Schapiro in George Urban, ed., Stalinism (New York, 1982), 423.



30

30. Andrej Sinjawskij, Der Traum vom neuen Menschen oder die Sowjetzivilisation (Frankfurt, 1989), 262263.



31

31. Robert W. Pringle in International Journal of Intelligence and Counterintelligence, Summer 2000, 195.



32

32. Markus Wolf, The Man Without a Face (London, 1997), 218219.



1

1. Jane Degras, ed., The Communist International, 19191943: Documents, vol. I, (London, 1956), 128.



2

2.. . ,  , . 357.



3

3.. . ,   , . 41, . 38.



4

4. Degras, The Communist International, vol. 1, 166172.



5

5.Arthur Koestler, The Invisible Writing (New York, 1954), 53.



6

6. In Crossman, ed., The God That Fatted, 23.



7

7.The Times (London), February 11, 1920, p. 9.



8

8.. . ,   , . 49, . 15; . 38, . 139.



9

9.Carl J. Friedrich, ed., Totalitarianism: Proceedings of a Conference Held at the American Academy of Arts and Sciences (Cambridge, Mass., 1954), 49.



10

10. Hans Buchheim, Totalitarian Rule (Middletown, Conn., 1968), 3839.



11

11. Benito Mussolini, Opera omnia, vol XVII (Firenze, 1955), 295.



12

12. Picker, ed., Hitlers Tischgesprache, 133.



13

13. The New York Times, August 11, 1990, p. A2.



14

14. Ibid., June 18, 1992, p. A18.



15

15. David Childs, ed., The Changing Face of Western Communism (London, 1980), 276.



1

1.Courtois in The Black Book of Communism, 754.



2

2.Francois Ponchaud in Karl D. Jackson, ed., Cambodia 19751978: Rendezvous with Death (Princeton, 1989), 152.



3

3.. . ,  , . 404.



4

4.Leszek Kolakowski, Main Currents of Marxism, vol. III (Oxford, 1978), 495, 521.



5

5..   . ,   (, . 3, , 1955), . 25.



6

6.Quotations from Chairman Mao Tse-tung (New York, 1968), 3233.



7

7. Ibid., 77.



8

8.Stuart Schram, Mao Tse-tung (Harmondsworth, U.K., 1966), 291.



9

9. Donald S. Zagoria, The Sino-Soviet Conflict, 19561961 (New York, 1964), 385.



10

10.Quotations from Chairman Mao Tse-tung, 1920.



11

11. Jasper Becker, Hungry Ghosts: China's Secret Famine (London, 1996), p. 11.



12

12. Kenneth M. Quinn in Jackson, Cambodia, 238.



13

13.Jackson, Cambodia, 3 and 150.



14

14.Charles M. Twining in Jackson , Cambodia, 110.



15

15.Draper, Castroism, 4849.



16

16. Sergei Khrushchev, Nikita Khrushchev (University Park, Pa., 2000), 627.



17

17. Silvana Paternostro in The New Republic, July 1017, 2000, 20.



18

18. Peter Woodward, The Horn of Africa (London and New York, 1996), 99.



1

1.Kolakowski, Main Currents, vol. III, 523.



2

2.Mussolini, Opera omnia, vol. XV (Firenze, 1954), 93.



3

3.Sergei Khrushchev, Nikita Khrushchev, 701.

